Petycja Polskiego Alarmu Smogowego

Petycja Polskiego Alarmu Smogowego

o podjęcie pilnych działań antysmogowych w Małopolsce

PETYCJA O PODJĘCIE PILNYCH DZIAŁAŃ ANTYSMOGOWYCH W MAŁOPOLSCE

Do:
Zarządu Województwa Małopolskiego
Sejmiku Województwa Małopolskiego
Apelujemy do Zarządu Województwa Małopolskiego oraz Sejmiku Województwa Małopolskiego o podjęcie natychmiastowych i skutecznych działań gwarantujących znaczącą poprawę jakości powietrza w naszym województwie. Apelujemy o wprowadzenie w nowym Programie Ochrony Powietrza uchwały antysmogowej dla całej Małopolski. Działania antysmogowe zaczęły się w Krakowie, ale nie mogą na Krakowie się skończyć.
My, niżej podpisani, jesteśmy głęboko zaniepokojeni dramatyczną jakością powietrza w naszym województwie. Małopolska to jeden z najbardziej zanieczyszczonych regionów; oddychamy najgorszym powietrzem w całej Unii Europejskiej1. W wielu miejscowościach stężenia pyłu zawieszonego i rakotwórczego benzo[a]pirenu znacznie przekraczają poziomy dopuszczalne przez prawo polskie oraz wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia. W przypadku benzo[a]pirenu, dopuszczalne stężenia roczne są przekraczane nawet kilkunastokrotnie. Jakość powietrza pogarsza się wyraźnie w sezonie grzewczym2.
Wpływ tak wysokiego poziomu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie jest katastrofalny. Szacuje się, że brudne powietrze w Małopolsce jest przyczyną ok. 4 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie3Lista chorób, do których przyczynia się zanieczyszczenie powietrza jest długa: astma, infekcje górnych dróg oddechowych, przewlekła obturacyjna choroba płuc, nadciśnienie, wylewy, zawały, udary, rak płuc, a także szybsze starzenie się układu nerwowego. Silny i bardzo negatywny jest wpływ zanieczyszczeń powietrza na rozwój płodu.
Badania i ekspertyzy potwierdzają, że główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza w skali regionu jest emisja z domowych instalacji grzewczych: pieców, kotłów, kóz, itp. Odpowiadają one za 57% emisji pyłu PM10, 69% emisji drobniejszego pyłu PM2,5 oraz ponad 90% emisji benzo[a]pirenu4. Obecnie w Małopolsce funkcjonuje około 400 000 „kopciuchów”, a więc kotłów i pieców, które emitują bardzo duże ilości zanieczyszczeń, a w których można spalić praktycznie wszystko, w tym odpady węglowe i śmieci5. Dopóki nie uporamy się z tym problemem i nie ucywilizujemy domowego ogrzewania, nie będziemy oddychać czystym powietrzem.
Czas najwyższy aby zdecydowane działania antysmogowe objęły całą Małopolskę, nie tylko Kraków. Apelujemy, aby nowy Program Ochrony Powietrza zawierał uchwałę antysmogową obejmującą całe województwo (z wyłączeniem Krakowa, który posiada już przepisy antysmogowe). Nie chodzi tu o zakaz palenia węglem i drewnem – tego typu przepisy byłyby trudne do wdrożenia poza dużymi miastami. Uchwała dla Małopolski powinna doprowadzić do wyeliminowania najbardziej trujących pieców na węgiel i drewno, w których można też spalać śmieci. Powinna wprowadzać wymagania emisyjne, które mają spełniać wszystkie instalacje grzewcze użytkowane przez mieszkańców województwa oraz określić okres przejściowy na dostosowanie się do nowych przepisów. Jak wskazują analizy prowadzone na potrzeby Programu Ochrony Powietrza, standard ten powinien wynosić nie więcej niż 40 mg/m3 pyłu (czyli kilkanaście razy mniej niż emisja z „kopciucha”)6. Oznacza to, że mieszkańcy Małopolski mogliby nadal stosować węgiel i drewno, ale pod warunkiem zainstalowania niskoemisyjnego kotła. Oprócz tego należy również uregulować jakość paliw dopuszczonych do stosowania w tego typu instalacjach.
Bez wprowadzenia przepisów antysmogowych obowiązujących w całym regionie starania o poprawę jakości powietrza będą skazane na porażkę. Poprzednie programy ochrony powietrza były nieskuteczne i nie przyniosły znaczącej poprawy jakości powietrza. Oferowanie samych dotacji na wymianę kotłów bez wprowadzania wymogów regulacyjnych prowadzi do marnowania pieniędzy publicznych – z jednej strony dopłacamy do wymiany starych „kopciuchów”, a w tym samym czasie w innych domach montowane są nowe kotły o bardzo dużej emisji zanieczyszczeń.
Apelujemy do Zarządu i Sejmiku Województwa o przyjęcie takiego prawa, które będzie chronić nasze zdrowie i życie. Apelujemy o uchwałę antysmogową dla Małopolski. Apelujemy o przyjęcie skutecznego Programu ochrony powietrza.

1 Dane z raportów poszczególnych państw UE, dostępne w bazie EIONET
2 Dane Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska
3 Szacunki na podstawie Cost-benefit Analysis of Final Policy Scenarios for the EU Clean Air Package, Komisja Europejska, 2013
4 Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego, Kraków 2013
5, 6 Projekt Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego, Kraków 2016

Małopolska należy do regionów o najwyższym zanieczyszczeniu powietrza w całej Unii Europejskiej. Określone prawem normy dla maksymalnego stężenia pyłu (PM10 i PM2,5) oraz rakotwórczego i mutagennego benzo[a]pirenu są przekraczane praktycznie na terenie całego województwa. W przypadku benzo[a]pirenu normy przekroczone są nawet kilkunastokrotnie. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest użytkowanie na masową skalę pieców i kotłów na węgiel i drewno, w których można spalić praktycznie wszystko, w tym złej jakości węgiel czy odpady. Popularnie nazywane są „kopciuchami” ze względu na duże ilości dymu, a co za tym idzie zanieczyszczeń, które trafiają do powietrza. Obecnie nie istnieją żadne przepisy, które określałyby maksymalne emisje z kotłów czy pieców. W związku tym najpopularniejsze są rozwiązania najtańsze – spalanie marnej jakości węgla i śmieci w „kopciuchach”. Program ochrony powietrza stwarza szanse na uregulowanie tego obszaru i wyeliminowanie z użytkowania zarówno najbardziej trujących pieców – kopciuchów, jak i najgorszej jakości opału.

Uchwała antysmogowa dla Małopolski ma mieć inny kształt niż w Krakowie i nie oznacza wprowadzenia zakazu węgla i drewna w całym województwie. Objęcie całego województwa takim zakazem byłoby bardzo ciężkie do wdrożenia. Uchwała zakłada, że od 2023 roku będzie możliwe ogrzewanie domów węglem lub drewnem pod warunkiem zainstalowania kotła 5 klasy, a więc kotła o emisji 40 mg/m3. Oczywiście inne rozwiązania: ciepło z miejskiej sieci, gaz, pompy ciepła, prąd też byłyby dozwolone. Nie chodzi zatem o zakaz ale o ucywilizowanie praktyk grzewczych Małopolan i wyeliminowanie z użytkowania najbardziej kopcących pieców i kotłów.

Niestety, jak pokazują doświadczenia ostatnich lat oferowanie samych dotacji nie wystarcza. Po pierwsze, tempo wymian jest niewystarczające. Za przykład może posłużyć rok 2014, kiedy to dzięki dotacjom z pieniędzy publicznych w Małopolsce zostało wymienionych około 3000 kopciuchów1, a w tym samym czasie na terenie województwa zainstalowano 13 000 kotłów o wysokich emisjach zanieczyszczeń2, niwecząc potencjalny efekt poprawy jakości powietrza. Przyznawanie dotacji bez przyjęcia regulacji skutkuje niweczeniem publicznych funduszy i nie daje nam nadziei na oddychanie czystym powietrzem w Małopolsce w najbliższych dziesięcioleciach.

1 Sprawozdanie z realizacji Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego za 2014 r., Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków 2014

2 Dane na podstawie informacji przekazanych przez producentów kotłów na paliwa stałe.

Obecnie dostępne są dotacje dla mieszkańców, którzy chcą wymienić swoje stare kotły na systemy grzewcze bardziej przyjazne powietrzu. Oferuje je Urząd Marszałkowski oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. W przygotowaniu jest program Region Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który ma również udzielać wsparcia w tym zakresie.

10 574 podpisów

Wesprzyj nasze działania

 

Ostatnie komentarze

Błagam zróbmy coś z tym, krztuszę się kiedy wychodzę z mieszkania w centrum Krakowa.
Jakub
Studiuję w Krakowie
Alicja
To sprawa priorytetowa.
Agnieszka
Pyły skracają życie.
Tomasz
To czym ludzie palą w Nowym Targu to jest koszmar. Ulica Ogrodowa wymaga kontroli, dym z kominów jest po prostu czarny, palone są ewidentnie śmieci.
Estera

Ostatnie komentarze

Popieram.
radoslaw
Chcemy mieć czyste powietrze w kotlinach, uzdrowiskach i na całym D. Śląsku- to czas na dobre prawo!
Radosław
Chcę oddychać! Dosyć trucia!
Jan
Popieram!
Magdalena